Chiều muộn, nước sông Cửa Cạn chuyển màu trà đặc, rặng dừa nước đổ bóng dài xuống mặt sông. Nhiều đoàn khách ở Phú Quốc ba ngày, đi chợ đêm, chụp vài tấm ảnh rồi về, không nhớ nổi mình đã chạm tay vào thứ gì trên đảo. Lớp học làm đèn lồng Phú Quốc bên con sông này sinh ra từ chuyện đó. Bạn ngồi xuống, chẻ tre, dán giấy, thắp lên, rồi thả chiếc đèn lồng vừa làm xuống nước.
Bài viết nói rõ một buổi làm đèn lồng Phú Quốc ở Cửa Cạn diễn ra thế nào, khác gì đèn bán sẵn ngoài chợ, đi cùng trẻ nhỏ thì chuẩn bị gì. Giá các hoạt động của Eco Tour Thái Dương nằm trong khoảng 200.000đ đến 600.000đ mỗi khách.
Đèn lồng Phú Quốc ở Cửa Cạn khác gì đèn lồng chợ đêm
Đèn bán ở chợ đêm phần lớn là khung sắt, vải nylon, keo công nghiệp. Đẹp, rẻ, và cái nào cũng giống cái nào. Đổi lại, đèn lồng làm bên sông Cửa Cạn thô hơn, vì bạn là người chẻ tre, buộc lạt, phết hồ.
Nguyên liệu lấy ngay quanh chỗ ngồi: tre già, lá dừa nước, giấy mỏng. Người hướng dẫn là bà con sống dọc sông, quen tay từ những mùa làm đèn rằm tháng Tám cho đám trẻ trong xóm, bạn có thể đọc thêm về những người làm tour trên sông Cửa Cạn. Thế nên chiếc đèn lồng rừng dừa bạn cầm về không nhẵn nhụi như hàng máy. Méo một chút. Nhưng là của bạn.
Nói cho đúng, giữ lối làm cũ không phải để hoài niệm. Nghề thủ công chỉ sống khi còn người ngồi làm thật, chứ không phải khi nó nằm trong tủ kính. UNESCO cũng xếp nghề thủ công truyền thống vào nhóm di sản văn hóa phi vật thể cần cộng đồng thực hành đều đặn (https://www.unesco.org). Đèn lồng Phú Quốc theo lối này vì vậy là một buổi học nghề rút gọn, không phải một món quà lưu niệm mua vội.
Vậy một buổi làm đèn lồng kéo dài bao lâu, gồm những bước gì?
Học làm đèn lồng Phú Quốc: một buổi chiều gồm những gì
Nói ngắn cho ai đang vội: học làm đèn lồng Phú Quốc tại Cửa Cạn là buổi thực hành thủ công ngoài trời, khách tự chẻ tre, uốn khung, dán giấy và trang trí theo mẫu truyền thống, sau đó thắp đèn rồi thả xuống sông lúc chạng vạng cùng nghi thức hoa đăng.
Các bước trong một buổi:
- Chọn và chẻ tre: người hướng dẫn chẻ nan mẫu, khách làm theo, trẻ nhỏ được phát nan vót sẵn.
- Uốn khung: khung tròn hoặc khung quả trám, buộc bằng lạt tre chứ không bắn keo nến.
- Dán giấy: phết hồ mỏng rồi miết cho phẳng, đây là bước mất thời gian nhất.
- Trang trí: vẽ tay, cắt dán lá dừa nước, viết tên lên thân đèn.
- Để khô một lúc bên bếp than hoặc dưới nắng chiều còn sót.
- Thắp và thả: ra mé sông khi trời sập tối, thả đèn theo con nước.
Buổi làm đèn lồng thường bắt đầu vào cuối giờ chiều, để lúc dán xong cũng vừa tối. Ai không kịp hoàn thiện vẫn mang khung về được. Nhiều gia đình ghép buổi làm đèn lồng rừng dừa với chèo thúng ngay trước đó, nên xem trước các hoạt động trên sông Cửa Cạn để sắp thứ tự cho hợp giờ nước.
Đèn lồng rừng dừa làm bằng gì và sau khi thả thì sao
Đây là câu khách nước ngoài hỏi nhiều nhất. Đèn lồng rừng dừa ở Cửa Cạn dùng khung tre, giấy, hồ nấu từ bột và một mẩu nến nhỏ; không đế xốp, không khung nhựa.
Sau mỗi buổi thả hoa đăng, người hướng dẫn chèo thúng đi vớt lại đèn và phần nến cháy dở, không để trôi ra cửa biển. Dòng Cửa Cạn chảy qua vùng rừng ngập, nơi rễ dừa nước giữ đất và che chỗ cho cá con. Rác nhựa mắc vào đám rễ đó thì nằm lại nhiều năm.
Thế nên buổi học làm đèn lồng Phú Quốc ở đây luôn kèm một phần nhỏ trước khi thả: ai cũng nghe giải thích vì sao phải vớt đèn, rồi tự tay vớt. Trẻ con thường thích khúc này hơn cả khúc dán giấy.
Tới đây, nhiều người phân vân nên chọn hoạt động nào trước.
Chọn hoạt động nào ở Cửa Cạn: so sánh nhanh
Bảng dưới đặt cạnh nhau bốn hoạt động theo ba tiêu chí hay được hỏi nhất.
| Hoạt động | Hợp với ai | Thời điểm đẹp nhất | Mang về được gì |
|---|---|---|---|
| Thuyền thúng | Gia đình có trẻ nhỏ, người không biết bơi | Sáng sớm hoặc xế chiều | Ảnh và cảm giác lắc thúng |
| Chèo kayak | Cặp đôi, khách trẻ thích vận động | Sáng sớm, nước êm | Quãng sông tự chèo |
| Lớp đèn lồng Phú Quốc | Người thích thủ công, nhà có con từ sáu tuổi | Cuối chiều, nối liền giờ thả hoa đăng | Chiếc đèn tự tay làm |
| Lớp nấu ăn địa phương | Khách muốn hiểu vị ăn của dân đảo | Trưa hoặc chiều | Công thức và một bữa ăn |
Giá từng hoạt động nằm trong khoảng 200.000đ đến 600.000đ mỗi khách, tùy nội dung và số người trong nhóm. Chi tiết có trong bảng dịch vụ và giá tour Cửa Cạn.
Ai chỉ có một buổi rảnh thì chọn lớp đèn lồng rừng dừa, vì nó gói được cả phần thủ công lẫn phần thả hoa đăng. Còn ghép hai hoạt động trong một chiều là cách nhiều nhóm chọn: chèo thúng trước, rồi học làm đèn lồng Phú Quốc, kết bằng lúc thả đèn.
Đi cùng trẻ nhỏ hay đi hai người: chuẩn bị gì trước buổi làm đèn lồng Phú Quốc
Trẻ từ sáu tuổi dán giấy được, nhỏ hơn thì ngồi vẽ và trang trí. Cha mẹ làm khung, con làm mặt đèn, cả nhà ra một chiếc. Cặp đôi thường làm hai chiếc rồi thả cạnh nhau. Buổi này không đòi kỹ năng gì trước, chưa cầm dao chẻ tre bao giờ vẫn theo kịp.
Vài thứ nên mang theo:
- Quần áo tối màu, dễ giặt, vì hồ dán dính tay.
- Dép quai hậu hoặc sandal, bờ sông trơn sau mưa.
- Thuốc chống muỗi, chiều muộn muỗi trong rừng dừa khá nhiều.
- Khăn ướt và một túi vải để cầm đèn về khách sạn.
Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 là quãng dễ chịu nhất để ra đảo, đúng lịch cao điểm du lịch biển đảo miền Nam (https://vietnam.travel). Mùa mưa vẫn làm được vì khu ngồi có mái che, chỉ phần thả đèn phụ thuộc thời tiết. Chuyện đi lại thì đơn giản hơn nhiều người nghĩ.
Đường tới Cửa Cạn và cách giữ chỗ lớp đèn lồng Phú Quốc
Cửa Cạn nằm ở phía bắc đảo, cách trung tâm Dương Đông chừng hai mươi phút chạy xe. Đường vào bến có đoạn nhỏ, xe bảy chỗ đi được nhưng nên đi ban ngày cho dễ nhìn.
Lớp nhận khách theo khung giờ. Số chỗ mỗi buổi có hạn vì tre, giấy và hồ dán được chuẩn bị theo đầu người từ sáng. Nhóm đông nên báo trước một ngày, còn muốn học làm đèn lồng Phú Quốc vào dịp lễ thì báo sớm hơn nữa. Giữ chỗ tại trang đặt tour sông Cửa Cạn.
Còn một chuyện nữa hay bị hỏi: đèn lồng rừng dừa gấp gọn được phần giấy, nhưng khung tre thì nên gói vào túi vải rồi để hành lý ký gửi.
Ba điều đọng lại. Đèn lồng Phú Quốc làm ở Cửa Cạn là món đồ thủ công do chính tay bạn dựng từ tre và giấy, không phải hàng mua sẵn. Đèn được vớt lại sau khi thả nên dòng sông không gánh thêm rác. Và một buổi ghép được với chèo thúng, kayak hay lớp nấu ăn trong cùng buổi chiều, giá từ 200.000đ đến 600.000đ mỗi khách. Đặt tour trải nghiệm sông Cửa Cạn ngay hôm nay để giữ chỗ lớp học làm đèn lồng Phú Quốc buổi chiều.
Câu hỏi thường gặp
Lớp làm đèn lồng ở Cửa Cạn có phù hợp với trẻ em không?
Có. Trẻ từ sáu tuổi có thể dán giấy và buộc lạt với sự hỗ trợ của người lớn, trẻ nhỏ hơn thì vẽ và trang trí mặt đèn. Nan tre được vót sẵn cho các bé nên không phải cầm dao.
Giá một buổi trải nghiệm ở sông Cửa Cạn là bao nhiêu?
Các hoạt động của Eco Tour Thái Dương nằm trong khoảng 200.000đ đến 600.000đ mỗi khách, tùy hoạt động và số người trong nhóm. Chi tiết từng gói xem ở trang dịch vụ.
Chiếc đèn tự làm có mang về được không?
Được. Sau khi thả và vớt lên, đèn được lau khô để khách mang về. Phần giấy gấp gọn được, khung tre nên gói vào túi vải và để hành lý ký gửi khi bay.
Trời mưa thì buổi học có diễn ra không?
Khu làm đèn có mái che nên phần thủ công vẫn diễn ra bình thường. Riêng phần thả hoa đăng trên sông phụ thuộc thời tiết và con nước, sẽ được báo trước khi bắt đầu.
Nên đặt chỗ trước bao lâu?
Nhóm đông nên báo trước một ngày vì nguyên liệu tre, giấy và hồ dán được chuẩn bị theo đầu người. Dịp lễ nên đặt sớm hơn.
